Kinh nghiệm dạy và học

MỘT SỐ LƯU Ý KHI ÔN LUYỆN THI VÀ RA ĐỀ THI TRẮC NGHIỆM MÔN TOÁN THPT QUỐC GIA
Ngày đăng: 13-10-2016 Lượt xem: 682

MỘT SỐ LƯU Ý KHI ÔN LUYỆN THI

VÀ RA ĐỀ THI TRẮC NGHIỆM MÔN TOÁN THPT QUỐC GIA

Kết quả hình ảnh cho thi trắc nghiệm môn toán

Sau khi Bộ GD-ĐT công bố đề thi minh họa cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, trong đó có đề minh họa môn toán, các trường, trong đó có các tổ toán của các trường đã có những động thái thay đổi để chuẩn bị ôn tập cho học sinh, trong đó có việc cho học sinh làm quen với hình thức thi trắc nghiệm, ôn luyện theo lối trắc nghiệm, tìm hiểu các kỹ năng làm bài thi trắc nghiệm. Qua bài viết này, tôi muốn trao đổi với quý đồng nghiệp về hai vấn đề: dạy và học như thế nào cùng cách xây dựng đề luyện tập như thế nào?

Nên dạy và học như thế nào?

Sẽ là sai lầm nếu nói rằng cách thi không ảnh hưởng gì đến cách học. Chắc chắn là với đề thi trắc nghiệm, khi số câu hỏi là rất nhiều và không còn những câu hỏi hóc búa thì nội dung học sẽ phải khác. Không cần phải đi vào những vấn đề chuyên sâu nhưng đồng thời phải học đều hơn toàn bộ chương trình. Cần chú ý đến cả những chủ đề vốn không được đề cập đến trong đề tự luận như tiệm cận, mặt tròn xoay, tính chất của hàm số mũ, logarit, biểu diễn số phức, tập hợp điểm, cầu-trụ-nón …

Nếu đề tự luận chủ yếu tập trung vào giải toán thì đề trắc nghiệm còn chú ý đến kiến thức lý thuyết, các công thức. Cần nắm chắc lý thuyết để giải nhanh các câu hỏi này và không bị nhầm lẫn vì thông thường, trong các câu hỏi lý thuyết, các phương án trả lời sẽ từa tựa nhau và đều “dường như là có lý”.

Như vậy đổi cách thi thì ta cũng phải thay đổi cách học. Tuy nhiên sẽ là rất sai lầm nếu chúng ta trắc nghiệm hóa mọi hoạt động dạy và học, cũng như kiểm tra và thi thử. Ở đây cần lưu ý là trong quá trình hình thành kiến thức ta cần có những bài giảng kỹ càng và học sinh cũng học ở mức hiểu và ghi nhớ. Vì thế, trong quá trình học kiến thức mới, không nên lạm dụng hình thức trắc nghiệm để kiểm tra, mà nên dùng hình thức vấn đáp và tự luận. Các hình thức này mới giúp chúng ta nắm được học sinh có thực sự hiểu vấn đề không.

Một điều rất muốn lưu ý các thầy cô: Việc xây dựng các đề thi trắc nghiệm là không đơn giản. Nếu chúng ta làm đề không đúng cách, sa đà vào những định hướng xây dựng mang tính chủ quan, sẽ làm rối học sinh và dẫn chúng đi không đúng hướng. Theo ý của chúng tôi, có 2 giải pháp cho việc xây dựng đề ôn luyện cho học sinh: một là tham khảo ở các nguồn đáng tin cậy, hai là tổ chức xây dựng tập thể, có phản biện cẩn thận. Trong phần sau tôi sẽ tiếp tục chia sẻ một số nguyên tắc và kinh nghiệm xây dựng đề trắc nghiệm.

 Cuối cùng trong phần này, chúng tôi xin chia sẻ quan điểm của chúng tôi về việc sử dụng máy tính cầm tay. Theo chúng tôi, trong việc sử dụng máy tính cầm tay, cần có một cách tiếp cận tỉnh táo. Trong mọi trường hợp, máy tính cầm tay chắc chắn sẽ giúp ích trong việc nâng cao tốc độ tính toán nếu ta nắm được các thao tác cơ bản. Tuy nhiên đừng lạm dụng máy tính cầm tay và đừng tuyệt đối hóa năng lực của nó. Chú ý là máy tính cầm tay sẽ khó làm việc với tham số và không giải quyết được các bài toán định tính (ví dụ câu 50, dù cho đủ các dữ kiện nhưng máy tính không có ích gì ở đây).

Xây dựng đề trắc nghiệm thế nào?

Chú ý đầu tiên là năm nay nội dung thi nằm hoàn toàn trong chương trình 12. Cụ thể, theo đề thi minh họa thì cấu trúc đề thi như sau: Có 11 câu thuộc chủ đề Ứng dụng của đạo hàm và giới hạn trong khảo sát hàm số, 10 câu thuộc chủ đề Hàm số mũ và logarit, 7 câu thuộc chủ đề Tích phân và ứng dụng, 6 câu Số phức, 8 câu thuộc 2 chương của Hình học không gian là Khối đa diện và thể tích và Mặt cầu, mặt trụ, mặt nón và 8 câu thuộc chủ đề Hình giải tích trong không gian. Các câu hỏi có mức độ khó dễ khác nhau mà theo thang phâng loại tương đối có 4 mức độ: Nhận biết, Hiểu, Vận dụng thấp và Vận dụng cao. 
 

Khi xây dựng đề thi, ngoài việc cố gắng tuân thủ một cách tương đối ma trận đề thi (chúng tôi nói tương đối vì việc đánh giá mức độ đề thi luôn là chủ quan) cần chú ý đến một số vấn đề sau:Mức độ nhận biết là những câu hỏi có thể làm trong 1 nốt nhạc (ví dụ các câu 3, 5, 12, 13, 14, 15, 16, 22, 23, 29, 30, 44). Các câu ở mức độ hiểu và vận dụng thấp là đa số các câu còn lại. Các câu vận dụng cao chỉ chiếm rất ít, thường ở cuối mỗi chủ đề và thường liên quan đến ứng dụng của toán học.

            1) Đưa vào một tỷ lệ tương đối các câu hỏi lý thuyết, các câu hỏi định tính khi mà câu trả lời không phải là số hay công thức.

            2) Sử dụng các hình thức truyền tải thông tin khác nhau: dùng công thức, dùng lời văn, dùng bảng, dùng biểu đồ, sơ đồ, đồ thị.

            3) Mỗi chủ đề cố gắng xây dựng một câu hỏi ở mức độ vận dụng cao, các ví dụ ứng dụng thực tiễn. Phần này có thể lấy các bài toán cực trị, các bài toán tài chính (lãi suất ngân hàng, cho vay, trả góp …), các bài toán vật lý (chuyển động của chất điểm) …

            4) Khi xây dựng các phương án nhiễu, cần dự đoán xem học sinh có thể có những sai lầm, nhầm lẫn nào, tránh ra những phương án nhiễu quá hiển nhiên sai.

            5) Trong các bài toán tính toán, trong một tỷ lệ nào đó, nên đưa một tham số vào, tránh học sinh có thể giải nhanh bằng máy tính cầm tay.

Sau khi tổ chức thi xong, cần có thống kê và tính toán các chỉ số thống kê để nhận xét về đề thi cũng như về kết quả của học sinh theo từng mảng để điều chỉnh trong việc ôn (những mảng nào tốt thì bớt chú ý, mảng nào chưa tốt thì chú ý hơn).        

Hy vọng bài trao đổi này cũng sẽ được nhiều đồng nghiệp trao đổi thêm để chúng ta có câu trả lời đúng đắn cho các câu hỏi đặt ra trước kỳ thi THPT Quốc gia đối với hình thức thi trắc nghiệm môn toán: 
- Dạy học môn toán cần thay đổi thế nào? 
- Học môn toán như thế nào?
- Xây dựng câu hỏi trắc nghiệm môn toán như thế nào?

Chúc các thầy cô cùng các em học sinh lớp 12 sẽ thành công trong việc dạy và học môn toán lớp 12 của năm học này!

                                                                                                                                      TS. TRẦN NAM DŨNG

(Cố vấn môn toán của BigSchool về dạy - học và đặc biệt là việc ra đề thi trắc nghiệm luyện tập cho học sinh)

 

Công việc trọng tâm trong tuần

TUẦN 2 (13/8/2018 - 18/8/2018)

Kết quả hình ảnh cho trọng tâm

1. Học sinh khối 12 bắt đầu học chéo buổi

2. Hoàn thành kết quả kiểm tra lại,  rèn luyện hè và báo cáo về Sở GD&ĐT

3. Tổ chức “Tuần sinh hoạt công dân”

4. Giáo viên chủ nhiệm hoàn thành cơ cấu tổ chức lớp; phân công nhiệm vụ lao động.

5. Lao động, tổng dọn vệ chuẩn bị cho năm học mới

Lời hay ý đẹp

NHỮNG CÂU DANH NGÔN HAY VỀ VIỆC HỌC

1. Học tập có thể định nghĩa như là quá trình ghi nhớ những điều bạn thích 

 (Richard Saul Wurman)

2. Người nào ngừng học tập đều trở nên già cả, dù ở tuổi 20 hay 80. Bất cứ ai liên tục học tập đều trẻ trung.  Điều vĩ đại nhất trong cuộc sống là giữ cho trí não của bạn tươi trẻ

 (Henry Ford)

3. Bạn học được bằng cách viết ra nhiều tương đương với việc học

(Eric Hoffer)

4. Học tập không phải là một nhiệm vụ hay một vấn đề khó giải quyết –nó là cách để sống trong thế giới. Con người học tập khi theo đuổi các mục tiêu và kế hoạch có ý nghĩa cho chính mình

(Sidney Jourard)

5. Học tập là điều cốt lõi của sự khiêm nhường –học từ vạn vật và từ mọi người. Không có tôn ti thứ bậc trong học tập. Người có quyền hành chối bỏ học hành và người tuân theo cũng thế

 (J. Krishnamurti)

6. Không có giới hạn cho qui trình học, cách để học. Thực sự một khi con người đã có được húng thú để tìm những con đường mới để kết cấu nên tri thức, họ sẽ không bao giờ sợ bị buồn chán

(Robert Theobald)

7. Người thầy giống như một ngọn lửa. Nếu bạn tới quá gần, bạn sẽ bị thiêu cháy. Nếu bạn ở quá xa sẽ không thấy đủ ấm. Chỉ nên tiếp cận một cách vừa phải

(Tục ngữTây Tạng).

8. Người Hi Lạp cổ đã biết rằng học tập ngay trong những lúc đang chơi đùa. Khái niệm giáo dục của họ (paidea) gần nhưy hệt khái niệm chơi đùa

 (paidia) (Roger Von Dech)

9. Học tập là vấn đề thái độ chứ không phải là năng khiếu

(Georgi Lozanov)

10. Biết thì nói là biết. Không biết thì nói là không biết. Thế mới gọi là biết

(Khổng Tử)

11. Nói với tôi, tôi sẽ quên. Chỉcho tôi, tôi có thể nhớ. Hãy làm cho tôi xem và tôi sẽ hiểu

(Chinese Proverb)

12. Không có giới hạn cho quy trình học cách để học. Sự thực một khi con người đã có được hứng thú để tìm những con đường mới để kết cấu nên tri thức, họ sẽ không bao giờ sợ bị buồn chán

(Robert Theobald)

13. Đối với người trưởng thành, sự lựa chọn đầu tiên là luôn xem xét và tự quản lý việc học tập

(William Charland)

14. Những gì chúng ta biết ngày hôm nay sẽ lỗi thời vào ngày hôm sau. Nếu chúng ta ngừng học thìchúng ta sẽ ngừng phát triển

 (Dorothy Billington).

15. Hãy khắc ghi những từ này vào trong đầu bạn : học tập sẽ hiệu quả hơn khi nó thực sự vui thích

(Perter Kline).

16. Đối với tôi học tập có nghĩa là sự tò mò không giới hạn bất cứ chủ đề nào và không bao giờ chấp nhận câu trả lời cuối cùng cho đến khi chúng ta đã khám phá mọi khả năng có thể và không còn gì hơn nữa để biết

 (Marva Collins).

17. Học tập là khả năng tìm ra ý nghĩa của một điều gì đó bạn quan sát dựa trên những trải nghiệm trong quá khứ và nhận xét rồi liên kết quan sát đấy với ý nghĩa của nó

 (Ruth và Art Winter).

18. Biết cách học là đủ chứng tỏ bạn thông thái

(Henry Brooks Adams)
19. Học mà không nghĩ là phí công
(Khổng tử)
20. Thiên tài cũng không là gì khác ngoài sự kiên trì và nhẫn nại
(George-Louis Buffon).

21. Không có logic nào mang tính ngẫu nhiên
(Ludwig Wittgenstein)
22.Vũ trụ có biết bao nhiêu điều kì thú chờ đợi ta ở phía trước
(Eden Phillpotts)
23. Phải luôn luôn học tập chừng nào còn một đều CHƯA BIẾT
(Lxeneska.).

24.Đọc những cuốn sách tốt có khác gì hầu chuyện những bậc tao nhã thời qua.
(Descartes)
25.Không có kho báu nào quý bằng học thức. Hãy tích lũy nó bất cứ lúc nào có thể.
(Rudasky.)

 

Video THPT Phan Bội Châu